Sultan Valide džamija je najpoznatija džamija u Sjenici i jedina carska džamija u Srbiji. Podignuta je 1870. godine kao zadužbina Pertevnijal Valide sultanije, majke sultana Abdulaziza, trideset drugog osmanskog vladara. Stoji u samom centru grada, na dva minuta hoda od Hotela Lane.
Zadužbina majke sultana Abdulaziza
Titula valide sultanija pripadala je majci vladajućeg sultana i bila je najviši položaj koji je žena mogla imati na osmanskom dvoru. Pertevnijal Valide sultanija držala ga je tokom vladavine svog sina Abdulaziza, od 1861. do 1876. godine, i iza sebe je ostavila više zadužbina — od kojih je jedna baš u Sjenici.
Da se shvati koliko je to bilo neobično: kada je džamija završena 1870, Sjenica je imala manje od pet hiljada stanovnika. Carska zadužbina u varoši te veličine nije bila uobičajena ni tada, a danas je čini jedinstvenom u Srbiji.
Meštani uz džamiju vezuju i predanje po kojem je valide sultanija, pošto su joj hajduci vratili oteto, zadužbinu podigla iz zahvalnosti. Priča se prenosi generacijama i deo je onoga što ćete čuti ako pitate nekog u čaršiji.
Kupola prečnika 15 metara, bez ijednog stuba
Ono što džamiju izdvaja nije veličina nego način na koji je izvedena. Kupola je prečnika oko 15 metara i natkriva ceo molitveni prostor bez ijednog nosećeg stuba — unutra nema ničega što bi delilo prostor ili zaklanjalo pogled.
Zdanje je zidano belim kamenom i lokalnim materijalom, a umesto klasičnih temelja oslonjeno je na kamene stubove u zemlji. Vitki minaret se uzdiže iznad gradskih krovova i vidi se sa prilaza Sjenici, dok unutrašnjost — ukrašeni mihrab i stari drveni detalji — odaje jednostavnu lepotu osmanske gradnje.
Jedina carska džamija u Srbiji
Carskom se naziva džamija koju je podigla sama vladarska porodica, a ne lokalni dobrotvor ili zajednica. U Srbiji je takva samo ova. Danas ima status spomenika kulture i pod zaštitom je države.
Prošla je i kroz teške periode. Tokom Prvog svetskog rata austrougarske trupe skinule su olovne ploče sa krova i pretopile ih za municiju. Uprkos tome, izvorni izgled zdanja ostao je u najvećoj meri sačuvan.
Kada i kako je posetiti
Džamija je u centru Sjenice, uz glavni gradski trg, pa joj se prilazi pešice sa bilo koje tačke u varoši. Najlepše izgleda pred zalazak sunca, kada kamen dobije toplu boju, i uveče kada je osvetljena. Kao aktivan verski objekat otvorena je za posetioce van vremena molitve, uz uobičajeno poštovanje pravila — izuvanje obuće i primerena odeća.
Ako obilazite Sjenicu, uz džamiju idu i Specijalni rezervat prirode Uvac, Pešterska visoravan i Ski centar Žari. Za prenoćište, smeštaj u Sjenici pokriva cene i ono što je uključeno, a sobe i apartmane Hotela Lane naći ćete na dva minuta hoda odavde.
Galerija
